تعداد سپاه عمر سعد و کشته های آنان

تعداد سپاه عمر سعد و کشته های آنان در تاریخ و کتب مقاتل چه مقدار ذکر شده است؟
پاسخ کارشناس : 
در این زمینه خصوصا تعداد سپاهیان عمر سعد اقوال مختلفی نقل شده و ما در اینجا به ذکر اقوال مشهور اکتفاء می نماییم: تعداد سپاه دشمن 1 - خوارزمی بیان کرده که تعداد دشمنان امام حسین× 22 هزار نفر بوده است.[1] 2 - مرحوم سید بن طاووس و ابن نماء حلی قائلند که تعداد آنها 20 هزار نفر بوده‌اند.[2] 3 - قول صحیح 30 هزار نفر است زیرا در روایات زیادی وارد شده که امام‌صادق علیه السلام می‌فرماید: روزی امام حسین علیه السلام وارد شد بر برادرش امام حسن علیه السلام و برای اینکه به او سم داده اند، گریه می‌کرد. امام حسن علیه السلام فرمود: «لکن لايوم کيومک يا ابا عبدالله يزدلف اليک ثلاثون الف رجل يدعون انهم من امة جدنا محمد ...» هیچ روزی مانند روز تو نیست یا اباعبد الله زیرا 30 هزار نفر که ادعا می‌کنند از امت جدّ ما پیامبر هستند دور تو جمع می‌شوند و تو را به شهادت می‌رسانند.[3] تعداد کشته‌های دشمن محقق بزرگوار جناب باقر شریف قرشی در کتاب حیاة الامام الحسین علیه السلام نقل می‌کند که: هشت هزار و هشتاد نفراز دشمنان در کربلا کشته شدند بطوری که خانه‌ای در کوفه نبود که از آن صدای نوحه و گریه بلند نباشد.[4] * ابو مخنف در مقتل می‌نویسد: «جعل يقاتل حتی قتل الف و تسعمأة هو خمسين سوی المجروحين»[5] امام حسین علیه السلام خود به تنهایی 1950 نفر را به درک واصل کرد. * ابن شهر آشوب می‌نویسد: امام حسین علیه السلام به تنهایی 1950نفر را به درک واصل کرد. * مسعودی و صاحب کتاب منهاج الدموع می‌نویسند: «يقاتل حتی قتل الف مأة و خمسين رجلا سوی المجرمين ...فقال عمر بن سعد أتدرون لمن تقاتلون؟ هذا ابن الانزع البطين هذا ابن قتال العرب فا حملوا عليه من کل جانب حتی صار کالقنفذ ...» امام حسین علیه السلام به تنهایی 1950 نفر را به درک واصل کرد عمر سعد صدا زد آیا می‌دانید با چه کسی می‌جنگید؟ این پسر امیر المومنین است این پسر کشتده عرب است لذا از همه طرف بر او حمله کردند تا بدن مبارک آن حضرت پر از نیزه و شمشیر شد.[6] * نفس المهموم و خوارزمی در مقتل الحسین و مقرم در مقتل می‌نویسند: حضرت علی اکبر علیه السلام 120 نفر را کشت که در مرحله بعد به 200 نفر رسید «... حتی اکمل المأتين».[7] * علامه مجلسی نقل می‌کند: حضرت قاسم 35 نفر را کشت.[8] * قمر بنی هاشم در حمله‌ای که بر دشمنان کرد 4000 تیرانداز در اطراف شریعه فرات را، پراکنده کردند و تعدادی نیز کشته شدند.[9] * جناب حر بن یزید ریاحی خود هفتاد نفر سواره را به هلاکت رسانید.[10] * بریر همدانی 30 نفر را به هلاکت رساند.[11] * وهب بن حباب کلبی خود نوزده سواره و دوازده پیاده را به هلاکت رساند.[12] * حبیب بن مظاهر پیرمرد کربلا 62 نفر را به هلاکت رساند.[13] * نافع بن هلال که تیرانداز بود هفتاد سواره را از بین برد.[14] * دیگر شهدای کربلا نیز هر کدام عده‌ای را به درک واصل کردند. این موارد ذکر گوشه ایی از کشته های سپاه عمر سعد توسط برخی اصحاب امام علیه السلام می باشد و قطعا تعداد کثیر دیگری نیز توسط دیگر اصحاب حضرت هلاک شده اند. نکته ایی که ذکر آن ضروری است، این است که اصحاب امام علیه السلام ابطال و شجاعان عرب بوده اند که در شجاعت آنان سخنان زیادی گفته شده است لذا هیچ عجیب نیست که بتوانند افراد زیادی را بکشند علی الخصوص امام حسین علیه السلام. به عنوان نمونه در مورد حضرت مسلم چنین وارد شده که از کثرت کشته هایی که فرستاده های عبید الله داشتند، لشگر او به تنگ آمده به نحوی که از بن زیاد افراد کمکی خواستند. ابن زیاد از این جریان ناراحت گشت، به محمد بن اشعث پیام داد که من تو را در مقابل یک مرد فرستادم تا او را دستگیر کنی؟ ابن اشعث کسی را فرستاد که به عبید الله بگوید:«تو گمان بردی که مرا به سوی بقالی از بقالهای کفه و یا دست فروشی از دست فروشهای حیره فرستادی؟ تو مراد به جانب شیر غضبناک و تیغ بران در دست، قهرمان رزوگار از آل بهترین مردم فرستادی.»[15] یا در مورد عابس در تواریخ چنین آمده است: « ربيع بن تميم ميگويد: وقتى من او را ديدم مى‏آمد، وى را شناختم. من او را در ميدان‏هاى جنگ ديده بودم. وى شجاع‏ترين مردم بود. لذا گفتم: ايها الناس اين شخص شير شيران است! اين پسر ابى شبيب ميباشد! مبادا احدى از شما به ميدان او قدم بگذارد! عابس همچنان فرياد ميزد آيا مردى هست، آيا مردى هست!؟ عمر بن سعد گفت: او را از همه طرف سنگباران نمائيد. وقتى عابس با اين منظره مواجه شد زره و كلاه‏خود خود را بدور انداخت و به آن لشكر ستمكيش حمله كرد. ربیع بن تمیم ادامه می دهد: بخدا قسم ديدم بيشتر از دويست نفر از جلو خود فرار ميداد. سپس آن لشكر خونخوار از همه طرف او را محاصره و شهيد نمودند. من سر او را در دست مردانى دلير ديدم كه هر كدام ميگفتند: من او را كشتم و ديگرى ميگفت: من وى را كشته‏ام. ابن سعد گفت: راجع به اين موضوع نزاع نكنيد، زيرا او را يكنفر نكشته است.»[16] در وصف شجاعت اصحاب سید الشهداء کلام فراوان است و نمونه های ذکر شده در مقاتل نیز افزون. ولی ما در اینجا به کلام ابن ابی الحدید معتزلی (سنی مذهب) در شرح نهج البلاغه اکتفاء می نماییم. وی نقل می کند از کسی که در واقعه عاشورا در سپاه عمر سعد حاضر بود که در توجیه اعمال وقیحانة سپاه عمر سعد چنین گفت: «دهانت بشكند! آنچه را كه ما ديديم اگر تو نيز مي ديدي، كاري را مي كردي كه ما انجام داديم؛ زيرا گروهي را در مقابل خود ديديم كه دست در قبضه شمشيرشان مانند شيران غرنده در حالي كه شجاعان لشكر را از چپ و راست در هم مي شكستند به سوي مرگ مي شتافتند، نه از كسي قبول امام مي كردند و نه به مال دنيا ميل و رغبت مي نمودند. آخرين خواسته آنان اين بود: يا مرگ يا پيروزي، اگر كمي فرصت مي داديم از لشكر ما يك نفر زنده نمي گذاشتند، با اين شرايط چه مي توانستيم بكنيم، مادرت به عزايت بنشيند؟»[17] افزون بر این نیروی ایمان در اصحاب امام حسین علیه السلام به آنان شجاعت خاصی می دهد. مگر نه اینکه در آیه قرآن آمده است: « يا أَيُّهَا النَّبِيُّ حَرِّضِ الْمُؤْمِنينَ عَلَى الْقِتالِ إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ عِشْرُونَ صابِرُونَ يَغْلِبُوا مِائَتَيْنِ وَ إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ مِائَةٌ يَغْلِبُوا أَلْفاً مِنَ الَّذينَ كَفَرُوا بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لا يَفْقَهُون‏.» (انفال/ 65) «ای نبی مؤمنین را بر جنگ تشویق نما. اگر از شما بیست نفر صابر وجود داشته باشد، بر دویست نفر غلبه می کنند و اگر صد نفر وجود داشته باشد بر هزار نفر از کسانی که کفر ورزیده اند غلبه می کنند بدین سبب که آنان قومی هستند که نمی فهمند.» این یعنی یک مؤمن عادی تنها بواسطه صبری که از خود نشان می دهد، می تواند در مقابل حد اقل ده کافر غالب پیدا کند، حال اگر مؤمن در بالاترین درجات ایمان باشد و از شجاعتی همچون شجاعت عابس و مسلم برخوردار باشد قطعا می تواند، افراد بیشتری را به هلاکت برساند. شاهد این مدعا قضیه مسلّم درب خیبر است که در کتب تاریخی معتبر اهل سنت نیز ذکر گردیده است [18]این درب به حدی بزرگ و سنگین بود که بعد از آنکه امیرالمؤمنین علیه السلام آن را به زمین افکندند، هشت نفر از نیرومندترین سربازان اسلام از آن جمله ابورافع، حتی نتوانستند آن را از این رو به آن رو کنند. توضیح و تفصیل این قضیه در کتب تاریخی به طور مفصل مذکور است. غرض ذکر این نکته است که امیر المؤمنین در پاسخ شخصی در رابطه با درب خیبر چنین فرموده است: «من آن در را با نیروی بشری از جای نکندم، بلکه در پرتو نیروی خداداد و با نفسی که به ملاقات با پروردگار مطمئن و راضی است آن را از جای کندم.»[19] این ها شاهد بر این است که نیروی ایمان افزون بر نیروی شجاعت، قدرتی به شخص می دهد که قادر است افعال خارق العاده انجام دهد. مگر نه اینکه یک مرتاض با سختی هایی که کشیده است قادر به انجام این گونه افعال خارق العاده است. پس چه استبعادی دارد که کسانی که در بالاترین درجات عبودیت الهی هستند، قادر به نشان دادن شجاعتی باشند که تعجب انسان را بر می انگیزد؟ نکته آخری که پاسخگوی این استبعاد وهمی است این است که بسیاری از سپاهیان عمر سعد، افراد معمولی و جنگ ندیده ایی بودند که به خاطر رسیدن به منافع دنیایی و کسب پول و ثروت یا موقعیت و یا از ترس به سپاه او پیوسته اند و به همین خاطر به سادگی کشته می شدند. لذا بعد از آنکه این تعداد از کشته های دشمن در کتب مقاتل معتبر اعم از شیعه و سنی ذکر گردیده است، با استبعاداتی وهمی (و نه عقلی؛ چرا که با توضیحاتی که داده شد،عقل هیچ گاه چنین استبعاداتی ندارد) قابل مناقشه نیست. _______________________ 1. مقتل الحسین، ج1، ص442. 2 . لهوف، ص145 ؛ مثیر الاحزان، ص50. 3 . بحارالانوار، ج 45، ص218 ؛ امالی صدوق، ص115 ؛ لهوف، ص25 ؛ مناقب ابن شهرآشوب، ج4، ص86. 4. حیاة الامام الحسین ×، ج3، ص315. 5. مقتل ابی مخنف، ص197. 6 . مناقب آل ابی طالب، ج4،ص110 ؛ اثبات الوصیة، ص178 ؛ نزهة الناظر، ص88. 7 . نفس المهموم، ص309 ؛ مقتل خوارزمی، ج2،ص31 ؛ مقتل الحسین مقرم، ص259. 8 . بحارالانوار، ج45، ص34. 9 . بحارالانوار، ج 45، ص41 ؛ مقتل الحسین مقرم، ص 268. 10 . مقتل خوارزمی، ص 120 ؛ ذریعة النجاة، ص 206. 11 . بحارالانوار،ج 45، ص 15؛ ذریعة النجاة، ص 212. 12 . بحارالانوار،ج 45، ص 16. 13 . همان، ج 45، ص 27. 14. ذریعة النجاة، ص 231. 15 . تسلیة المجالس و زینة المجالس، ج 2 ص 194 و بحار الانوار ج 44 ص 354. 16 . بحار الانوار، ج 45 ص 29 و نفس المهموم (ترجمه محمد باقر کمره ایی) ص 255-256. 17 . شرح نهج البلاغة ابن ابی الحدید ج 3 ص 263. 18 . تاریخ طبری، ج 2 ص 94 و سیره ابن هشام ج 3 ص 349. 19 . بحار الانوار ج 21 ص 40 و مشارق انوار الیقین (حافظ برسی) ص 170

افزودن دیدگاه

مطالب مرتبط با این نوشته

موردی یافت نشد.