بررسی خشونت و مدارا در سیره حکومتی حضرت مهدی (عج)- بخش سوم

حیدر مظفری  

تعارض روایات خشونت با روایات مدارادرسيره حكومتي مهدي

در برابر روايات پيشين كه بيانگر خشونت در سيره حكومتي امام زمان(عج) بود روايات فراوان ديگري نقل شده است مبني بر اينكه آن حضرت در سيره حكومتي خود همانند جدش رسول اكرم9 با مدارا و گذشت با مردم رفتار نموده و هيچ گاه با دشمنان آغازگر جنگ نخواهد بود. در واقع از اين روايات بدست ميآيد كه آن حضرت در عصر ظهور با عفو و رحمت كامل با مردم رفتار نموده و با كردار و رفتار نيك و اخلاق حسنه موفق ميشود كه قدرت سياسي جهان را در دست گيرد و حكومتي به پهناي كره زمين تشكيل دهد و آن حضرت در راه اجراي فرامين و دستورات حكومتي خود از انسانهاي مدير، توانمند و خود ساختهاي استفاده مينمايد كه جز خير و نيكي عمل خلافي از آنها سر نخواهد زد و در اينجا مناسب است برخي از آن روايات به عنوان شاهد ذكر شود.

   مدارا درسیره نبوی وتشبیه سیره مهدوی به آن

 رفتار مسالمت آمیز وصلح جویانه در دین اسلام یک اصل بوده وپدیده جنگ  که لازمه  آن خشونت است یک امر دفاعی می باشد که پس از نا کار آمدی صلح  طلبی به جهت ضرورت دفاعی وتثبیت دین توحید مشروعیت یافته است. بر این اساس است که  پیامبر خاتم در آموزه های وحیانی خود با هر گونه رفتار خشونت آمیز مبارزه نموده و مردم را به سوی تعامل مهربانانه ورعایت کرامت انسانی فراخوانده وترویج دین را بر اساس حکمت پایه ریزی نموده است ، «ادْعُ إِلَى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيلِهِ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ» [1]  مردم را با حكمت و اندرز نيكو به راه پروردگارت بخوان و با بهترين شيوه با آنان مجادله كن . زيرا پروردگار تو به كسانى كه از راه او منحرف شده‌اند آگاه‌تر است و هدايت يافتگان را بهتر می شناسد .

در آیه دیگر گوید: «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ » [2] هر آينه مؤمنان برادرانند . ميان برادرانتان آشتى بيفكنيد و از خدا بترسيد ، باشد كه بر شما رحمت آرد.

 ونیز درباره رأفت آن حضرت می فر ماید: «فبما رحمة من الله لنت لهم و لو كنت فظآ غليظ القلب لانفضوا من حولك[3] »،به بركت رحمت الهي در برابر آنان (مردم) نرم و مهربان شدي، اگر سنگدل و خشن بودي از اطراف تو پراكنده ميشدند.

و نیز می فرماید: «لقد جائكم رسول من انفسكم عزيز عليه ما عنتم حريص عليكم بالمؤمنين رئوف رحيم[4] »، به يقين رسولی از خود شما به سويتان آمد كه رنجهاي شما بر او سخت است و اصرار بر هدايت شما دارد و نسبت به مؤمنان رئوف و مهربان است.

 آیات نگارش یافته وآیات فراوان دیگردلالت دارد بر اینکه مسئله مدارا ومهرورزی یک اصل در اسلام بوده است وهرمسلمانی وظیفه دارد  تا با دوری از هرگونه خشونت طلبی در رفتار با دوست ودشمن از رأفت اسلامی استفاده نموده وتا آنجا که بر خلاف مصالح اسلامی نیست حتی با دشمنان این اصل مهر ورزی را رعایت نمایند.    

روايات هم آهنگي بين سيره مهدي (عج)و جدش پيامبر

پس از اثبات رفتار مهربانانه درسیره پیامبر اینک ضرورت دارد به این مسئله اشاره گردد که روایات فراوانی سیره مهدی  (عج) را در عصر ظهور همسان با سیره پیامبر ذکر نموده است که به شواهدی از این روایات اشاره می شود:

1ـ ابن عباس از رسول اكرم نقل نموده است كه آن حضرت درباره جانشينان پس از خود فرمود:«التاسع منهم قائم اهلبيتي و مهدي امتي اشبه الناس بي في شمائله و اقواله و افعاله»[5] ،نهمين ايشان قائم از خاندانم و هدايت گر امتم است و در شمائل،گفتار و رفتار شبيهترين مردم به من است.

2 ـ در تهذيب شيخ طوسي در روايت صحيحه از محمد بن مسلم نقل شده است كه از امام باقرعلیه السلام درباره قائم سؤال نمودم«:اذا قام القائم بأي  سيره يسير في الناس؟ فقال بسيره ماسار به رسول الله حتي يظهر اسلام»[6] ،هنگامي كه قائم قيام ميكند با چه روشي در ميان مردم عمل خواهد كرد؟حضرت فرمودند:با همان شيوهاي كه پيامبر9 در پيش گرفت در ميان مردم عمل خواهد كرد تا اسلام فراگير و غالب گردد.

3 ـ در روايتي از امام صادق نقل شده است:«اذا اذن الله للقائم في الخروج صعد المنبر فدعاالناس الی نفسه و ناشدهم بالله و دعاهم الي حقه و ان يسيرفيهم بسيرة رسول الله و يعمل فيهم بعمله[7] »،آنگاه كه خداوند به قائم اجازه خروج بدهد بر فراز منبر شده مردم را به سوي خود فرا ميخواند و به خدا سوگندشان ميدهد و سيره جدش رسول خدا را در پيش گرفته و همانند او رفتار ميكند.

4 ـ در روايت ديگر كه حماد بن عثمان از امام صادق نقل نموده سيره مهدي (عج)را همانند سيره جدش علي بن ابي طالب دانسته ميفرمايد:«ان قائمنااهل البيت اذا قام لبس ثياب علي و سار بسيره علي[8] »،هنگامي كه قائم ما اهل بيت ظهور كند لباس  علي را بر تن مي كند و روش امير المؤمنين را در پيش ميگيرد.

بنابراين آنچه از اين روايات به دست ميآيد سيره امام زمان(عج) مانند سيره جدش رسول خدا و علي مرتضي علیهما السلام مي باشد و منابع تاريخي و روايات در كردار و رفتار آن حضرت جز مهر و محبت چيزي گزارش نكرده است .

 پایان بخش سوم

 ادامه دارد ...

 

 


[1] . النحل / 125

[2] . حجرات/ 10  

[3]- آل عمران،.159

[4]- توبه،.128

[5]- بحارالانوار،ج52،ص.379

[6]- شيخ طوسي،تهذيب الاحكام،ج6،ص152،دارالكتب الاسلاميه،1365.

[7]- الشيخ مفيد،الارشاد،ترجمه محمد باقر ساعدي خراساني،ص703،انتشارات اسلاميه،.1380

[8]- بحار الانوار،ج47،ص.411

 

افزودن دیدگاه

مطالب مرتبط با این نوشته