رفتن به محتوای اصلی

وفات فضل بن شاذان نیشابوری 260 هجری

ابومحمد فضل بن شاذان بن خلیل اَزْدی نیشابوری (د ۲۶۰ق)، متکلم و فقیه امامی بودطوسی در رجال ابن شاذان را در شمار اصحاب امام هادی(ع) آورده است. وی در بغداد از مشایخی چون محمد بن ابی عمیر (د ۲۱۷ق) بهره برد و با حسن بن علی بن فضّال آشنا گردید. ابن شاذان سپس به کوفه رفت و در آنجا از مشایخی چون حسن بن محبوب، احمد بن محمد بن ابی نصر بزنطی، صفوان بن یحیی و نصر بن مزاحم منقری بهره جست. برجسته‌ترین جنبه علمی شخصیت وی کلام اوست، چنانکه طوسی از وی به عنوان متکلمی جلیل القدر یاد کرده است.

طوسی در رجال ابن شاذان را در شمار اصحاب امام هادی(ع) (امامت: ۲۲۰-۲۵۴ق) آورده است. با توجه به حضور ابن شاذان در عراق در ربع اول سده ۳ق، احتمال روایت مستقیم او از این دو امام وجود دارد، اما اینکه در آثار ابن بابویه به احادیثی برمی خوریم که حاکی از استماع مستقیم ابن شاذان از امام رضا(ع) است و گاهی تصریح شده که این استماع در زمانی نسبتاً طولانی انجام گرفته، امری غریب است. در زمان امام حسن عسکری(ع) (۲۵۴-۲۶۰ق) ابن شاذان یکی از معتبرترین عالمان امامی خراسان به شمار می‌رفت و کشی از ارتباط دورادور او با آن حضرت خبر داده است.

او حدود 180 کتاب و رساله داشته که فقط برخی از آنها به دست ما رسیده است.

فضل بن شاذان در نیشابور می‏زیست. «عبدالله طاهر» مؤسس سلسله‏ ی طاهریان او را به جرم شیعه بودن تبعید کرد و او به بیهق «سبزوار» رفت. هنگامی که خوارج در خراسان طغیان کردند، فضل از بیم آنان از آنجا بیرون رفته و از رنج راه بیمار شد و در ایام امامت امام حسن عسکری علیه‏السلام از دنیا رفت و در نیشابور قدیم به خاک سپرده شد.

برای مطالعه بیشتر پیرامون فضل بن شاذان قمی به منابع زیر رجوع شود:

کتاب خورشید شرق در سده سوم. نوشته مهدی بیات مختاری. نشر مؤسسه کتاب شناسی شیعه

تاریخ قم، ترجمه حسن بن علی قمی، به کوشش جلال الدین تهرانی

 

وفات شاه عباس صفوی در بهشهر مازندران 1038 هجری